Wysoko stawiam sobie poprzeczkę — wywiad z Zeusem (cz. 2)

Pre­miera trze­ciego albumu Zeusa już za nami. Pre­or­dery już doszły, a płyta leży na pół­kach skle­po­wych. Tym, któ­rzy nie czują się prze­ko­nani do zawar­to­ści Zeus, jak mogłeś dajemy drugą, a zara­zem ostat­nią część wywiadu, w któ­rej prze­czy­ta­cie m.in. o tym jak two­rzone były nie­które utwory na pły­cie. Zapraszamy!

Dwa mie­siące temu roz­ma­wia­łem z Mar­kiem Dule­wi­czem i powie­dział, że przy­no­si­łeś mu utwory, pusz­cza­łeś i tak kształ­to­wała się wizja tego albumu. Jak była two­rzona muzyka na Zeus jak mogłeś?

Było kilka róż­nych try­bów pracy. Kiedy na początku przy­sze­dłem to przy­nio­słem płytę, na któ­rej były utwory, w któ­rych podo­bały mi się kon­kretne ele­menty. W fol­de­rze były np. smyczki, bębny itp. W smycz­kach były mię­dzy innymi utwory sym­fo­nicz­nie, z fil­mów, czy Jami­ro­quai. Gene­ral­nie były to utwory z roż­nych gatun­ków, gdzie podo­bały mi się smyczki. Słu­cha­li­śmy tego, po czym stwier­dza­li­śmy, że dziś robimy coś takiego i od pod­staw robi­li­śmy bit z takimi smycz­kami. Innego dnia robi­li­śmy taki, a innego Marek mówił, że nie miał ochoty na to, więc robi­li­śmy jesz­cze inny. Cza­sem było tak, że to on coś robił.

Jest jakiś kawa­łek, nad któ­rym praca szcze­gól­nie zapa­dła Ci w pamięć?

Jest jeden taki utwór, który total­nie mnie zasko­czył. Marek wysłał mi loop i dla mnie był tra­giczny. Było w nim coś faj­nego, ale nie porwał mnie. Uwa­żam, że mimo wszystko mam w sobie tro­chę takiej popo­wej tan­det­no­ści — powinno być jakieś pia­ninko, smyczki — coś, co pobu­dzi wyobraź­nię. Nie zawsze same bębny spo­wo­dują, że napi­szesz numer. Uzna­łem, że mimo wszystko usiądę i coś dogram. Padło na smyczki. Gdy spraw­dzi­łem skalę, to oka­zało się, że to jest skala arab­ska. Dogra­łem jakieś etniczno-pustynne dźwięki, bo tak mi się to sko­ja­rzyło. Przy­szedł mi do głowy tytuł Musisz ujrzeć świa­tło, cała opcja reli­gijna i poli­tyczna itd. Przy­sze­dłem do Marka, nagra­li­śmy ten numer i go tam zosta­wi­łem. Po jakimś cza­sie przy­sze­dłem i kawa­łek był dokoń­czony. Bar­dzo chcia­łem, żeby tam były te smyczki, bo to one spo­wo­do­wały, że spodo­bał mi się ten numer, a On… je wyrzu­cił! Powie­dział tylko będziesz pan zado­wo­lony! Zro­bił pie­kło z tego numeru.

Tak ewo­lu­owały pomy­sły na tej płycie.Na pły­cie jest też taki kawa­łek Jeste­śmy źli, który jest chyba naj­bar­dziej eks­pe­ry­men­talny ze wszyst­kich, bo gdzieś kore­spon­duje z punk roc­kiem. Dla mnie to nadal rap, bo do tego rapuję, nikt nie śpiewa, mimo to feeling jest pun­kowy. Marek powie­dział, że na tej pły­cie nie ma rocka, a jemu jed­nak można uwie­rzyć. Zna­jąc to, co on two­rzy to można w ogóle pomy­śleć, że mnie przy­mu­sił do tego numeru, a bylo kom­plet­nie odwrot­nie. Ja zaczą­łem ten bit. Zro­bi­łem bębny, bas i trąbki, a on potem do tego dograł gitary itp.

Czyli kto zosta­wił po sobie wię­cej śladu w tej muzyce?

Gdyby patrzeć kom­po­zy­cyj­nie to dużo wię­cej na tej pły­cie ode mnie zro­bił Marek, ale zawsze przy tym byłem i robi­li­śmy to od pod­staw. Było tak, że Marek grał jakiś akord, a ja mówi­łem, że nie, musimy zejść akord niżej, więc kolejny akord — nie, jesz­cze niżej, więc kto robił ten bit — ja czy on? Robi­li­śmy to wspól­nie, ale bez niego bym tego nie osią­gnął. Nie znam takich akor­dów, nie znam harmonii.

Ostat­nie dwa-trzy lata to pewien ruch na łódzkiej sce­nie. Wię­cej ludzi wydaje “legale” lub szy­kują się do nich. Jak oce­niasz obecną łódzką scenę?

To jest zło­żone pyta­nie — ja od zawsze jestem fanem łódzkiego rapu, ale swego czasu chyba tro­chę za bar­dzo pró­bo­wa­łem być pro­łódzki. Swego czasu spo­tka­łem się z mega zawi­ścią i plot­kami i to mnie tro­chę znię­chę­ciło, co kom­plet­nie nie zmie­nia tego, że nadal się jaram tą sceną. Ostat­nio bar­dzo dużo słu­cham albumu NTK, cho­ciaż jest to total­nie inna muzyka od tego, co robię ja, czy Woj­tek. My jed­nak robimy muzykę po czę­ści prze­bo­jową. Enteka jest jed­nak bar­dziej stricte hip-hopowym zespo­łem — tak to postrze­gam. Jest tam bar­dziej old­sku­lowy bit, mniej w tym prze­bo­jo­wo­ści, wię­cej kon­cen­tra­cji na zwrot­kach, a mniej na chwy­tli­wych refre­nach. Takie płyty znaj­dują mniej komer­cyj­nego uzna­nia, bo są na swój spo­sób cięż­sze. Kupi­łem ten album od chło­pa­ków, ale na początku mnie nie przy­cią­gnął. Ostat­nio do niego wró­ci­łem i bar­dzo dużo go słu­cha­łem! Kawa­łek Na bank roz­kłada mnie na łopatki, to jest dla mnie klasyk!

Jest ktoś na kogo stawiasz?

Jest kilka takich osób — m.in. Wal­les, o czym mówię od dawna i to jest dla mnie postać, która naprawdę ma szansę się prze­bić. Nie mówię tutaj już o Dwóch Sła­wach, bo ciężko jest mi okre­ślić, czy ich muzyka jest w sta­nie się prze­bić do szer­szej publicz­no­ści. Gada­łem z Miu­oshem o tym, że jest typ rape­rów, któ­rzy są ulu­bio­nymi rape­rami rape­rów, tj. Sko­rup, Afront. Gdy jesteś rape­rem, wiesz jak to wszystko wygląda i jak trudno jest zro­bić nie­które rze­czy i to doce­niasz. Ludzie, któ­rzy nie słu­chają tego na co dzień, nie mają poję­cia o warsz­ta­cie i jarają się np. refrenem.

Jestem bar­dzo cie­kaw płyty Kasiny, bo kom­plet­nie nie wiem czego się spo­dzie­wać — czy pozo­sta­nie to rap o rapie tro­chę w kli­ma­cie Afrontu, czy poje­dzie w jakieś per­so­nalne kli­maty i czy opo­wie coś o swoim życiu. Przede wszyst­kim moja uwaga idzie w stronę Uśpione Mia­sta i Hary’ego z Beł­cha­towa, z któ­rym robimy teraz epkę. Wiem, że przy oka­zji pra­cuje też nad kolej­nym albu­mem z Grez­zem — pro­du­cen­tem, z któ­rym robił swoje poprzed­nie krążki. Chciał­bym, żeby ta epka zwró­ciła na niego uwagę i pomo­gła przy pro­mo­cji albumu, bo to jest osoba, w którą bar­dzo wie­rzę i bar­dzo doceniam.

Kupu­jesz płyty?

Kupuję, tylko jestem takim wyszu­ki­wa­czem oka­zji, czyli cho­dzę po róż­nych mar­ke­tach i wyszu­kuję reedycje…

Za 7,99!

Są za 7,99? Ja wyszu­kuje takie za 19,99 i myślę, że jestem koza­kiem! (śmiech) Gene­ral­nie kupuję tań­sze rze­czy, ale są wyjątki na które jestem w sta­nie wydać wię­cej. Ostat­nio kupi­łem Jill Scott DVD z kon­certu, Jami­ro­quai Live in Verona ale głów­nie szu­kam star­szych płyt.

Mia­łeś w swoim życiu tak, że wyda­wa­łeś ostat­nie pie­nią­dze na muzykę?

Kie­dyś kupo­wa­łem bar­dzo dużo kaset. Muzykę zaczą­łem kupo­wać jesz­cze jak byłem w pod­sta­wówce, ale w liceum mia­łem cięż­kie dyle­maty, czy wydać na alko­hol, czy na muzykę! (śmiech) W efek­cie kupo­wa­łem piwo w jakiś pato­lo­gicz­nych cenach, a reszta szła na kasety, więc jest to dla mnie nor­malne zja­wi­sko. Dla mnie kupo­wa­nie płyt nie jest takie filo­zo­ficzne, że jak znasz płytę, to kupuję, żeby wes­przeć arty­stę. Cho­ciaż mam tak, że jeśli płytę znam na pamięć, to szu­kam jej i kupuję, żeby po pro­stu mieć, a potem jej nawet nie słu­cham! Jak masz 320 kilo­bi­tów z tor­renta, to wiesz! Tak uzu­peł­nia­łem płyty A Tribe Cal­led Quest. Nie wiem czy kie­dy­kol­wiek odsłu­cha­łem te płyty z ory­gi­nału. Mam je na półce, ale mam też na dysku i jest łatwiej odsłu­chać. Jed­nak ja jestem fety­szy­stą okład­ko­wym, czy­tam wkładki z płyt! Pamię­tam jak kupi­łem King­dom Come Jaya-Z w pol­skiej wer­sji. Wró­ci­łem do domu, otwo­rzy­łem wkładkę… a tam dwie strony! Krew mnie zalała. Naj­bar­dziej lubię podzię­ko­wa­nia dla wszyst­kich ziom­ków, któ­rych nie znasz — jakiś Edek — ktoś, nie masz poję­cia kto to, ale czy­tasz trzy­maj się ziom, dziecko ci się uro­dzi w przy­szłym mie­siącu i wkrę­casz się! Uwiel­biam to.

Przy two­jej pierw­szej pły­cie nie było zbyt dużo do poczytania.

Jak to nie? Były pozdro­wie­nia dla całej łódzkiej sceny, dla wszyst­kich znajomych!

Na dru­gim albu­mie było więcej.

No tak, tek­sty, a do tego jakieś moje wypo­ciny… Przy trze­ciej ogra­ni­czy­łem lite­ra­turę. Będą tek­sty, tylko będą osobno wyj­mo­wane. chyba, że coś nie pój­dzie. Tekst jed­nak musi być! Przy tym albu­mie wymy­śli­łem sobie, że te tek­sty są mówione przez różne posta­cie. Nie ma tak, że jest zapi­sane zwrotka/refren/zwrotka/refren, tylko każdy tekst mówi inna osoba i taka jest też kon­cep­cja płyty. Zapi­sa­łem to ciur­kiem, żeby to było widać jak wypo­wiedź jakiejś osoby.

Wolisz kom­pakt czy winyl?

Nie mam teraz nawet gra­mo­fonu w domu. Wolę kom­pakt, ale to i tak do auta, bo w domu grają empe­trójki. Nie mam fety­szu winyla. Jasne, bar­dzo długo sam­plo­wa­łem z winyli, ale cho­dziło raczej tylko o to, że tam mia­łem sam­ple. Nigdy nie mia­łem tak, że jest to dla mnie magiczne. Po tym całym zamie­sza­niu z mp3, sam­plo­wa­niem, gdzie ja się wypo­wie­dzia­łem dając kontr­ar­gu­ment, cho­dziło tylko o to, że nikomu nie mówię jak ma robić muzykę. Jeśli znaj­du­jesz w tym szczę­ście i podoba ci się to, to ozna­cza, że to jest to. Tech­nika two­rze­nia nie powinna być waż­niej­sza od samej muzyki — to po pierw­sze, a po dru­gie ludzie się przej­mują takimi zda­niami. Gdyby tak nie było, to myślisz, że tyle dzie­cia­ków miało by teraz MPCtki? Nie­któ­rzy łyknęli mit MPC, a trzeba myśleć co jest dla sie­bie dobre. Faj­nie, że ktoś ma w ava­ta­rze MPC, ale kiedy posłu­chasz tych bitów — to jest gnój. Ludzie mają jed­nak zajawkę, bo to jest z MPCtki. To nie ma zna­cze­nia na czym robisz — ja chciał­bym pod­bu­do­wać ludzi, któ­rzy robią bity na Fru­ity Loop­sie, czy czym­kol­wiek innym. Cho­dzi o to, czy to faj­nie brzmi.

Nie chciał­byś, żeby Twoje albumy uka­zały się na winy­lo­wym krążku?

Nie mam fety­szu na to, żeby moje albumy uka­zały się na winylu i to nie będzie dla mnie jakaś zajawka. Wiem, że Marek myśli o tym, żeby coś takiego zro­bić. Nie wiem czy album, kon­kretne numery, czy jakiś sin­giel, ale dla mnie to nie ma róż­nicy. Jak dla mnie to może wyjść nawet na kasecie!

Widzia­łeś po jakich cenach ludzie sprze­dają Twoją pierw­szą płytę w sieci?

Tak, widzia­łem i uwa­żam, że to zło­dziej­skie i ban­dyc­kie! (śmiech) Rozu­miem, że ktoś pró­buje w ten spo­sób zaro­bić, ale ja nie mam z tego wię­cej pie­nię­dzy — one już zostały prze­lane swego czasu. Radził­bym pocze­kać, bo na pewno będziemy robić dotło­cze­nie tej płyty. Jesz­cze nie teraz, ale na pewno w tym roku oba poprzed­nie albumy zostaną dotłoczone.